Lyotard naar de kerk

De tweede filosoof die J.K.A. Smith behandelt in “Who’s afraid of postmodernism?” is Lyotard, die het heeft over “incredulity toward metanarratives” (scepsis tegenover de grote verhalen).
Zoals ook al geponeerd in het artikel over Derrida, hebben de grote verhalen van het modernisme afgedaan. Dat betekent niet dat het `grote’ verhaal van de bijbel ook niets meer waard is. De grote verhalen van het modernisme zijn die verhalen waarbij de ratio op een voetstuk wordt gezet, verheven wordt tot een universele en alles overstijgende maatstaf. Het verdere verloop van de filosofie en van de geschiedenis heeft afdoende het bankroet van de menselijke ratio aangetoond (denk aan de Holocaust en het instorten van het communisme).

Ik schreef al dat we ons geloof niet meer hoeven te verdedigen, maar dat we in deze tijd juist weer een krachtig getuigenis kunnen laten horen. Het postmodernisme vraagt daarnaast ook om een herwaardering van het verhalende (narratieve) karakter van ons geloof. Waar preken, dogmatische redeneringen en powerpoints met stellingen een moderne wereldvisie verraden zouden we in deze tijd juist weer de geloofsverhalen moeten gaan vertellen. Verhalen zijn krachtig en raken een heel andere laag in ons menszijn. Verhalen communiceren naar het hart en niet (primair) naar het hoofd.
Een verhaal prikkelt de verbeelding, het beweegt je, trekt je naar binnen in een wereld waar God reëel is en zijn verhaal van verlossing zich ontvouwt. Het centraal stellen van het bijbelse verhaal toont bovendien aan dat het christendom, anders dan de meeste andere godsdiensten en wereldbeschouwingen, niet een verzameling ideeën, regels en wetjes is, maar een mythisch verhaal dat de hele geschiedenis van God met de mensheid verklaart. Dit verhaal geeft antwoord op vragen waar het modernisme geen antwoord op kon geven: wie zijn we, waar komen we vandaan, waarom zijn we hier, wat is ons doel?
In een verhaal zijn ook altijd meerdere lagen te ontdekken. We moeten de bijbel niet versmallen tot evangelische stripverhaaltjes of liberale sprookjes. Het verhaal staat er in al zijn rijkdom en het verhaal op zich heeft voor iedereen iets te zeggen.
De sacramenten en rituelen, die in de meeste protestantse en evangelische kerken vrijwel geheel zijn verdwenen, zijn ook verhalend. Ze geven het eeuwenoude verhaal van God weer, net als kunstuitingen dat doen. De 21e eeuwse Kerk is een verhalende kerk, en het is dan ook logisch dat er vernieuwde aandacht is voor deze aspecten uit de pre-moderne Kerk.

"Mensenkind, geef de Israëlieten een raadsel op, vertel hun een verhaal" (Ez. 17:2)

>> lees verder over Foucault naar de kerk