nieuwe weblog RELIREL

Ik ben nu al weer ruim drie jaar aan het bloggen onder de naam RELIREL. In die periode heb ik geschreven over uiteenlopende onderwerpen als kunst, cultuur, muziek, film, media, maatschappij en politiek, maar met name over kerk, reformatie en emerging church.
In de vakantieperiode schrijf ik even geen nieuwe artikelen, maar ik heb wel van de gelegenheid gebruik gemaakt mijn weblog in zijn geheel over te zetten van Blogger naar Wordpress. Dat betekent een nieuwe vormgeving, meer mogelijkheden en vooral: betere organisatie. Door verbeterde zoektermen en categorie-indeling zijn alle RELIREL artikelen nu veel makkelijker terug te vinden, via de zoekfunctie op de site, maar straks ook via zoekmachines als Google, Altavista, Ilse, Yahoo en Cuil. Tenminste, als jullie me allemaal een handje helpen door je links en feeds te updaten of, als je dat nog niet hebt gedaan, een link op je eigen site te plaatsen naar RELIREL, en al je vriendjes en vriendinnetjes te vertellen over het bestaan van deze weblog.

En dan nu: tadaa!
relirel.wordpress.com

holebi's en Emerging Church

Moet de Emerging Church homoseksuelen anders benaderen dan de Kerk tot nu toe overwegend gedaan heeft? Moeten we onze theologie herzien op dit punt?

Ten eerste wil ik constateren dat het `probleem’ van homoseksualiteit helemaal geen probleem is, in elk geval niet van een wezenlijk andere orde dan andere `problemen’, zoals hoe we om moeten gaan met rijkdom en armoede, duurzame ontwikkeling, consumeergedrag, etc., etc. Homoseksualiteit is slechts een van de vele vragen die op de Kerk van vandaag de dag afkomen.

Zonder mensen met een andere geaardheid te willen veroordelen kunnen we wel stellen dat God de mens bedoeld heeft om met elkaar in relatie te leven, en het kader daarvoor is duidelijk de relatie tussen een man en een vrouw. Ik denk dat veel alleengaanden net zo goed een ervaring van onvolledigheid, van leegte, kunnen hebben als homoseksuelen. Bovendien is de wijdverbreide scheidingspraktijk onder veel christenen net zo goed niet in overeenstemming met Gods oorspronkelijke wil. Veroordeeld God daarom mensen? Nee! Als we vanuit de bijbel proberen te begrijpen hoe God de mens bedacht heeft, is dat dus geen veroordeling van iemands geaardheid, maar meer een constatering tegen de achtergrond van hoe God de mens heeft geschapen. Mijns inziens wijst de bijbel verder nergens een homoseksuele geaardheid af, de weinige teksten die over dit onderwerp gaan moeten binnen de toenmalige context begrepen worden, en die was echt heel anders dan de huidige context. Opvallend is verder dat Jezus helemaal niets over het onderwerp zegt.

Daarnaast moeten we het kader waarin homoseksualiteit besproken wordt herzien. Vaak wordt het onderwerp benadert vanuit de gedachte `wie wordt er gered en wie niet, wie gaat er naar de hemel en wie niet’. Bovendien wordt er vanuit een theoretisch en normatief uitgangspunt een oordeel uitgesproken. Je hoort bijvoorbeeld vaak het argument dat de neiging op zich niet slecht is (daar kun je tenslotte niets aan doen), maar de daad wel (dat is dan een keuze). Deze valse tegenstelling wekt de schijn dat iemand die homoseksueel is iets te kiezen heeft. Bovendien is het makkelijk praten over een ander. Het is hetzelfde als wanneer je tegen een negroïde broeder of zuster zou zeggen: je kunt er niets aan doen dat je zwart bent, maar je moet je wel als een blanke gedragen; of tegen een vrouw dat ze haar vrouwelijke schoonheid moet verbergen. We hebben niet eens door hoe kwetsend zulke opmerkingen eigenlijk zijn!

Terug naar het grote verhaal van God met de wereld en de Kerk:
Zijn plan is om de wereld te verlossen, een nieuwe mensheid te creëren en de wereld te vernieuwen.
De vragen rondom homoseksualiteit moeten daarom in eerste instantie niet benaderd worden vanuit een culturele context (wat was toen de context, wat is het verschil met nu en wat betekent dat dan voor hoe we nu met het thema om moeten gaan?), maar vanuit een eschatologische context: wat moeten we doen, hoe moeten we leven, om in onszelf, ons handelen, onze woorden, ons samenleven, de hoop tot uitdrukking te brengen van de vernieuwing van Gods schepping?
Voor mij betekent dat dat we homoseksuelen niet langer buitensluiten, zoals we bijvoorbeeld ook vrouwen en mensen uit andere culturen niet buitensluiten. We gaan het gesprek erover ook niet uit de weg, maar we doen dat vanuit relatie, niet vanuit een afstandelijke en veroordelende houding. Homoseksualiteit staat op de agenda van de Emerging Church, net als andere belangrijke en ingewikkelde thema’s, zoals bijv. onze verantwoordelijkheid t.o.v. het milieu, de kloof tussen rijk en arm, of persoonlijker: waarom consumeer ik als christen eigenlijk zoveel, waarom rook ik nog steeds? Laten we met homoseksualiteit wel iets voorzichtiger omgaan, omdat het zo diep raakt aan iemands persoonlijkheid, iemands identiteit. Dat vraagt om meer fijngevoeligheid.

Het gaat er uiteindelijk om hoe wij als gemeenschap, samen, in relatie met elkaar, in relatie dus ook met onze homoseksuele broeders en zusters, met al onze gevoelens, al onze tekortkomingen, alle moeilijkheden die we daarbij ervaren, de kracht van God zoeken om een vernieuwde mensheid te worden. Laten we beginnen te proclameren dat wij één zijn in Christus en dan samen de uitdaging aangaan in al zijn complexiteit om kinderen van God te zijn in deze wereld. We nemen tenslotte allemaal vanuit gebrokenheid en onvolmaaktheid deel aan de Gemeente van God, we leven allemaal van zijn Genade. Daarin zijn we allemaal gelijk. Of niet?

Meer research? Lees ook eens wat op opensourcetheology geschreven wordt over dit onderwerp.

for the bible tells me so

Een vriendin gaf mij pas een kopietje van `for the bible tells me so’, een documentaire over hoe christenen in Amerika omgaan met homoseksualiteit. Wat gemakkelijk een oppervlakkige en eenzijdige veroordeling van orthodoxe hypocrisie had kunnen worden bleek een eerlijke en in meerdere opzichten indrukwekkende film te zijn. De filmmaker kruipt bijna in de huid van een aantal jonge holebi-christenen en hun ouders en laat hun worsteling zien tussen enerzijds de normen en waarden waar ze mee zijn opgegroeid (God keurt homoseksualiteit af) en anderzijds de onvoorwaardelijke liefde die de basis vormt voor een goed gezinsleven en die door dit spanningsveld enorm bedreigd wordt.

Hoewel ik nog steeds geen afdoende antwoord heb op homoseksualiteit, heeft deze film me in elk geval weer een stapje verder geholpen. Duidelijk is in elk geval dat de traditionele Bijbeluitleg absoluut ontoereikend en vaak misleidend is. De kortzichtige en onmenselijke manier waarop organisaties als `Focus on the Family’ (James Dobson) met het onderwerp omgaan is stuitend. Indrukwekkend in de film was het moment waarop Jake (een jonge homoseksueel) samen met zijn (Lutherse) ouders voor het terrein van Focus on the Family een demonstratie bijwonen. De moeder van Jake roept Dobson op om eens te focussen op haar familie en ontmaskert de visie en werkwijze van Dobson (die homo’s vertelt dat homoseksualiteit een keuze is en dat het mogelijk is ervan te genezen en ouders aanmoedigd om hun homoseksuele kinderen niet als zodanig te accepteren) als tegengesteld aan de bijbelse boodschap van onvoorwaardelijke liefde, ontwrichtend voor ouderschap en gezinsleven en zelfs ondermijnend voor de visie van Focus on the Family zelf. De film biedt geen makkelijke antwoorden, maar toont wel duidelijk aan hoe hypocriet en onbijbels het right-wing standpunt feitelijk is.
Het moment waarop Anna, een lesbische jonge vrouw zelfmoord heeft gepleegd omdat haar moeder haar geaardheid in harde bewoordingen heeft afgekeurd omdat ze werkelijk geloofde in wat de kerkleiders haar hadden verteld en de moeder vervolgens verandert van een hardvochtige veroordelende vrouw in een gebroken zachtmoedige Moeder voor andere homo´s en lesbo´s wekte bij mij een diep verdriet op: God, waarom worden deze mensen zo oneerlijk behandeld? Waarom zijn wij zo vaak niet in staat hen in ons hart te sluiten? Waarom zijn we niet in staat om iemand die al zo’n moeilijke weg is gegaan en zoveel afwijzing en eenzaamheid heeft gekend aan onze borst te drukken en duwen we hen in plaats daarvan nog verder van ons af, nog verder de duisternis in? Waarom zijn veel christenen zo bang voor hen die anders zijn? Waarom zegt Jezus niets over homoseksualiteit?

Ik heb nog veel meer vragen, vooral theologische en wetenschappelijke vragen. Dat God homo’s net zo goed accepteert en even waardevol vindt als hetero’s is voor mij geen vraag. Maar wat moeten we met de teksten in de bijbel over dit onderwerp? Dat de gangbare orthodoxe uitleg niet klopt is mij wel duidelijk, maar hoe moeten we het dan zien?

- Wat bedoelt Paulus in Romeinen 1:26-27?
- Hoe met je het OT lezen in dit verband, bijv. Gen. 19:1-29, Lev. 18:22?
- In hoeverre is homoseksuliteit inderdaad aangeboren/ genetisch bepaald en in hoeverre is er sprake van een beschadigde persoonlijkheid?
(ik denk b.v. aan de diepe afwijzing die ik toch bij veel homo’s tegenkom: kan het zijn dat homoseksualiteit deels een gevolg is van die afwijzing of is het juist andersom?)

Het valt mij op dat de bijbel feitelijk heel weinig zegt over homoseksualiteit, en als het dat doet dan altijd in een bepaalde context: afgoderij, orgieën, excessen. Waarschijnlijk zal er in de Hebreeuwse cultuur uit de tijd van de bijbel geen ruimte zijn geweest voor homoseksualiteit zoals wij dat vandaag de dag kennen, binnen een duurzame relatie. Net als in de middenoosterse culturen van nu werd homoseksualiteit uit de openbaarheid geweerd en weggedrukt naar de duistere marges van de samenleving. Daarnaast kwamen allerlei seksuele excessen voor (w.o. ook incest en bestialiteit) in het kader van de afgodische cultussen. Wanneer de bijbel de omgang tussen mannen als een gruwel afwijst gaat het dus over dit soort excessen. Heeft de bijbel überhaupt iets te zeggen over de homoseksuele relaties zoals wij die vandaag de dag kennen, verglijkbaar en gelijkwaardig aan heteroseksuele relaties? En als dat niet zo is, moeten we onze theologie dan niet drastisch herzien op dit punt en homoseksuelen binnen de Kerk rehabiliteren? Dat zou nog eens een signaal zijn naar de wereld, want daar worden homo’s in de praktijk nog steeds niet geaccepteerd, alle tolerante retoriek ten spijt…

Wie levert een bijdrage met een poging tot een doordacht antwoord op deze vragen?
Wordt vervolgd...

Bekijk hier de documentaire `for the bible tells me so’ in 13 fragmenten. Hieronder de trailer:

new perspective on Paul

Door de jaren heen hebben de orthodoxe en evangelische kerken altijd meer gewicht toegekend aan de geschriften van Paulus dan aan de evangeliën. Vooral de eerste acht hoofdstukken van Romeinen werden normatief en werden als het ware de blauwdruk van `het evangelie’, waarbij de werkelijke evangeliën gereduceerd werden tot illustraties bij dit evangelie. Dit denken is terug te voeren op met name Augustinus en Luther, die sterk redeneerden vanuit de tegenstelling `wet tegenover genade’. Men verzette zich enerzijds tegen Pelagius (die de erfzonde ontkende) en anderzijds de RK-kerk en het humanisme. Hierdoor ging men de wet als iets negatiefs zien en als tegengesteld aan de genade. Een belangrijke misvatting in dit denken is dat het jodendom wettisch van karakter zou zijn. Deze gedachtegang is begrijpelijk vanuit de toenmalige historische context, maar doet geen recht aan het evangelie.

Na E.P. Sanders (1977, `Paul and Palestinian Judaism’) gingen veel theologen hier anders tegen aan kijken. Sanders toonde aan dat de hoofdstroom van het judaïsme uit de eerste eeuw is te typeren als verbondsnominisme. Het patroon van het verbondsnominisme verloopt als volgt:
1. God heeft Israël uitgekozen
2. Hij heeft hen de wet gegeven
3. God belooft trouw aan het verbond
4. Israël moet de wet gehoorzamen
5. God beloont gehoorzaamheid en straft overtreding, maar
6. De wet voorziet in middelen tot verzoening
7. Verzoening leidt tot bekrachtiging van het verbond
8. Allen die op deze manier in het verbond blijven behoren tot de groep die wordt gered

De joden zien hun verkiezing en redding dus als het resultaat van Gods genade en niet als het gevolg van menselijke prestaties. Als dit het geloof van de Joden was in Jezus’dagen, dan is er nooit sprake geweest van een antithese tussen wet en genade. En dat kan maar drie dingen betekenen:
a) Paulus heeft er niets van begrepen , of:
b) Paulus verzet zich niet tegen het jodendom, maar alleen tegen een bepaalde extreme groepering daarbinnen, of:
c) Wij hebben Paulus consequent verkeerd gelezen

Bescheidenheid noopt ons te zeggen dat het laatste het meest waarschijnlijke is, en daar zijn de meeste onderzoekers het ook over eens. Om Paulus’ brieven goed te kunnen begrijpen zullen we zijn geschriften opnieuw tegen het licht van het grote verhaal van God met de wereld en met Israël moeten houden.
Lees verder over dit onderwerp in dit essay van N.T. Wright.

“U kent de huidige tijd: het moment is gekomen waarop u uit de slaap moet ontwaken, want de redding is ons meer nabij dan toen we tot geloof kwamen. De nacht loopt ten einde, de dag nadert al.”
(Rom. 13:11-12)

3rd quest for the historical Jesus

“laat uw koninkrijk komen en uw wil gedaan worden op aarde zoals in de hemel” (Mat. 6:10)

Omdat Jezus zo centraal staat in de Emerging Church beweging, is het van groot belang te weten wie Hij nu eigenlijk was. Dat lijkt voor de hand liggend, zeker omdat we gewend zijn om daar vanuit een op moderne leest geschoeide reformatorisch-evangelische theologie een antwoord op te geven:
`Jezus was de Zoon van God die naar deze aarde is gekomen om ons te verlossen van onze zonden, zodat wij vergeving kunnen krijgen. Een ieder die hierin gelooft zal het eeuwig leven hebben en na zijn/haar dood naar de hemel gaan om voor altijd bij God te zijn’.
Dit is een erg kort-door-de-bocht evangelie en ook behoorlijk eenzijdig. Het doel van Jezus was namelijk helemaal niet om ons van onze zonden te verlossen. Dat was meer een gevolg van zijn komst, zijn werkelijke doel was: het vestigen van het Koninkrijk van God. Jezus’ missie en boodschap was niet alleen een geestelijke, maar wel degelijk ook een politieke.

De zoektocht naar de historische Jezus is niet nieuw. Als tegenbeweging tegen de theologie van Schleiermacher en Bultmann (de a-historische Christus van het geloof, de historische Jezus valt op geen enkele manier te reconstrueren en dat is ook niet interessant voor het geloof), kwam Albert Schweitzer met een visie op Jezus als een apocalyptisch en profetisch figuur; Schweitzer zag het Koninkrijk van God meer als een concept om het einde van een tijdperk (of het begin van een nieuw) aan te duiden. Deze beweging wordt `the quest for the historical Jesus’ genoemd. Ook voor Schweitzer waren er al theologen die onderzoek deden naar de historische Jezus, maar vooral om aan te tonen dat Hij nooit bestaan heeft en het christelijk geloof dus niet op een historisch persoon is gebaseerd. Na de tweede wereldoorlog ging Ernst Käsemann nog een stap verder met `the new quest for the historical Jesus’. Hij probeerde aan te tonen dat een a-historische benadering van Jezus kan leiden tot een anti-joodse theologie. In de jaren 70 en 80 van de vorige eeuw ontstaat het `Jesus Seminar’ (Robert Funk, John Dominic Crossan), waarbij de buitenbijbelse bronnen, o.a. het Thomas-evangelie, meer autoriteit krijgen dan de bijbelse geschriften. Dat dit populaire ideeën zijn zie je onder andere aan het enorme commerciële succes van het boek en de film `the DaVinci code’.

Als reactie op `the new quest’ komt er de laatste 15 jaar een nieuwe stroming op die voor een heel andere invalshoek kiest: `the third quest for the historical Jesus’. Deze `third quest’, met namen als N.T. Wright en J.D. Dunn, is van groot belang voor de Emerging Church. Uitgangspunt voor deze beweging is de Narratieve Epistemologie en het Kritisch Realisme. Het grote verhaal van God met de wereld , met Israël en met de Kerk is de leidraad. We moeten op zoek naar dit grote plan van God met de wereld en de plaats van Jezus en de Kerk/Israël in dit verhaal. Dit grote verhaal van God is kort weergegeven:

de wereld verlossen van het kwaad om haar recht te zetten en te herscheppen zodat iedereen zal zeggen: `God is Koning!’

N.T. Wright onderscheidt vijf stadia in het verhaal van God met de wereld:
1. de schepping
2. de val
3. Israël en de wet (eerste verlossingsplan, maar dat mislukt)
4. de Messias (Jezus slaagt er wel in de wereld te verlossen)
5. de herschepping van alles

Vanuit deze benadering komen ook de belangrijke Emerging thema’s voort van incarnatie, transformatie en het koninkrijksdenken. Centraal in het verhaal van de Kerk staat niet meer de persoonlijke verlossing van het individu maar Gods verlossende werk voor de hele aarde in Jezus Christus (de `missio dei’). In de Emerging Church staat Jezus echt centraal en niet meer de individuele gelovige. De Kerk is daarom ook geen safehaven waar een groep verloste individuen bij elkaar kruipt, maar de Kerk is Gods instrument om het Koninkrijk te laten doorbreken in deze wereld en heeft daarom een missie tegenover de heersende moderne én postmoderne cultuur!

Hier houdt ik het even bij. Ik zou nog veel verder kunnen uitweiden over dit thema, maar er is genoeg research en geschreven materiaal beschikbaar. Ten eerste het waardevolle boek van Johan ter Beek `EmergingChurches.nl’, verkrijgbaar via Lulu, waarop ik dit artikel in grote lijnen heb gebaseerd. Verder is veel materiaal (ook mp3’s met preken en lezingen) te vinden op de site van N.T. Wright. Lees in elk geval dit essay van Wright. Verder vind je een handig overzicht van `the quest for the historical Jesus'op wikipedia.

In een volgende post zal ik ingaan op een andere theologische stroming die van belang is voor Emerging Church, namelijk `the New Perspective on Paul’.

netwerk bijeenkomst rotterdam

Gisteravond hadden we de eerste (kleine) netwerkbijeenkomst in Rotterdam. Helaas waren er een paar afzeggingen, maar ook een bijschrijving; al met al was het een geslaagde en onstpannen middag/avond. We hebben vooral lekker de tijd genomen om met elkaar van gedachten te wisselen en een voorzichtige strategie te bepalen hoe we verder willen. Iedereen ervoer de bijeenkomst als een veilige omgeving om jezelf te kunnen zijn en te kunnen zeggen wat je op je lever hebt.
Toen iedereen al weer lang en breed naar huis was kwam Nico-Dirk ook nog even binnenvallen. Na een lange dag vond hij toch nog even de tijd en energie om zijn gezicht te laten zien. We hadden een interessant gesprek waarin ook het grotere verband (emerging netwerk landelijk) even aan bod kwam. Nico-Dirk heeft nog wat leuke ideeën in petto en we hebben samen ook nog een balletje opgegeooid, waar jullie nog wel meer van zullen gaan horen.

Meewegend de gesprekken die ik tot nu toe nog met anderen heb gevoerd (Rogier, Nico-Dirk) kom ik tot de voorzichtige conclusie:
- er is duidelijk behoefte aan een netwerkbijeekomst op lokaal niveau voor Rotterdam e.o.
- we zouden dit een aantal keer per jaar kunnen organiseren, niet vaak, maar wel veel tijd uittrekken - de belangrijkste functie van het lokale netwerk is het delen met en bemoedigen van elkaar
- er is ruimte voor gebed voor elkaar, ook een korte meditatie o.i.d., maar het accent ligt op de ontmoeting en het gesprek
- zo weinig mogelijk programma en veel tijd om gewoon samen te zijn
- proberen wat meer mensen erbij te betrekken, voorlopig vooral mensen die al behoorlijk `emerging' denken.
- er zijn ook ideeën om af en toe een spreker uit te nodigen die vanuit thelogisch gezichtspunt wat input kan geven, waar over door gepraat kan worden. zoiets is goed te combineren met bovenstaande

Daarnaast zijn er mensen die behoefte hebben om iets te gaan doen, bijv. een project of nieuwe kerkvorm beginnen. Anderen willen iets organiseren om de bestaande kerken en christelijke projecten te beïnvloeden met `emerging' ideeën. Dat kan allemaal ontstaan vanuit het netwerk, door uitwisseling en ontmoeting, maar het is geen nadrukkelijke doelstelling van het netwerk. Het netwerk is vooral bedoeld als platform, klankbord, ontmoetingsplek, oase, broeinestje.

Dit is wat ik gehoord heb en geeft m.i. een voorzichtige richting aan voor Rotterdam. Graag reacties hierop.

de enige echte Emerging Test!

Ja ja, eindelijk is `ie er:

de enige echte Emerging Test van RELIREL.

test nu hoe hoog jouw `emerging' gehalte is: klik hier...


bron: ASBO JESUS

fragmentarisch lezen

Als schrijver ben ik uiteraard ook een fervent lezer; ik lees gemiddeld zo’n 5 tot 8 boeken tegelijkertijd, fictie, non-fictie, korte verhalen, alles door elkaar heen. Elke vrije minuut (in de metro, op het toilet, in de wachtkamer bij de dokter) die ik kan vinden besteed ik hieraan. Het leven van een kostwinner met 5-hoofdig gezin is druk, dus wil ik me nog enigszins kunnen ontwikkelen op dat gebied dan moet ik wel.
Momenteel lees ik zo A.F.Th., Abdelkader Benali, Gabriel Garcia Marquez, Roald Dahl en P.F. Thomese door elkaar heen. Op mijn verlanglijstje staan nog: de nieuwste van Leon de Winter (het recht op terugkeer) en `a thing of beauty' een bloemlezing van een keur aan internationale dichters, samengesteld door Menno Wigman en Rob Schouten.
Het voordeel van fragmentarisch lezen is dat je de verschillen in stijl goed merkt en daardoor niet teveel in één stijl wordt meegezogen. Maar sommige boeken kun je alleen maar in één ruk uitlezen, die dulden geen concurrentie. Als dat de maatstaf voor echt goede literatuur zou zijn, dan is dit mijn top drie van het afgelopen jaar:

- Carlos Ruiz Zafon: de schaduw van de wind
- Pascal Mercier: nachttrein naar Lissabon
- Arthur Japin: de overgave

Als je graag een goed boek wilt lezen, niet goed weet te kiezen, en deze nog niet hebt gelezen, koop of leen ze gewoon, je krijgt er geen spijt van…

Naast de bekende artikelen over kerk, politiek en samenleving, wil ik ook weer eens af en toe een recensie schrijven van een goed boek, een mooie film of een nieuwe cd. Daar heb ik nu dus, in deze en de vorige post, een begin mee gemaakt.

viva la vida

Het nieuwe album van Coldplay, `viva la vida or death and all his friends', ligt als het goed is maandag in de winkels. Dankzij internet heb ik er al een paar luisterbeurten opzitten. Ik heb met rijkhalzend verlangen uitgekeken naar dit nieuwste coldplay-stukje, maar ik moet zeggen dat ik toch (opnieuw) teleurgesteld ben.

Coldplay was in 2000 de verfrissende revelatie die het genre `emo' op de kaart zette met het fantastische album `parachutes'. Twee jaar later kwam het meesterwerk `a rush of blood to the head', waarmee de band zich definitief een plek tussen de groten aan het popfirmament verworf en het fenomeen `moeilijk tweede album' naar de prullenmand verwees. Live waren de shows van Coldplay, met de charismatische voorman Chris Martin, energiek, meeslepend en groots. Voeg daarbij een dosis maatschappijkritiek en engagement en de conclusie dat U2 een waardig opvolger had gekregen was niet ver weg.
Hoe groot was dan ook de teleurstelling toen de band in 2005 op de proppen kwam met het vlakke, volledig kapotgeproduceerde `X&Y'. Waar je altijd bang voor bent als artiesten succes krijgen, gebeurde ook hier: de creativiteit ging kapot aan het succes en de commercie. Maar goed, U2 heeft ook wel eens een slecht album gemaakt, en de kans bestaat altijd dat men de draad weer oppakkt. Rustig afwachten dus tot het volgende album, dat nu dus eindelijk klaar is.

Als je hoort dat Brian Eno, toch niet de minste, is ingehuurd om de cd te produceren, en er een radicale stijlbreuk wordt aangekondigd, dan denk je toch dat het iets moois kan worden. Maar helaas, het album kan mij, ook na verschillende draaibeurten, niet overtuigen. Er staan weliswaar een paar sterke nummers op, maar het geheel klinkt toch te gekunsteld en enigzins stuurloos. Eno heeft naar mijn smaak iets teveel ruimte gekregen om het echte Coldplay geluid dicht te smeren met zoete strijkers, een overdaad aan geluidslagen en effecten. Het album is vele malen beter te verteren dan het wanproduct `X&Y', en voor een gemiddeld bandje zou het een alleraardigste prestatie zijn, maar van Coldplay had ik toch echt meer verwacht.

Jammer, een gemiste kans; voor die paar aardige nummers hoef je het album niet te kopen. Wacht maar tot in oktober het nieuwe album van U2 uit komt...

Wright is Right

Deze maand een uitgebreid artikel over de Anglicaanse bisschop N.T. Wright in CV-Koers. Deze uitzonderlijke theoloog wordt door veel `emergers’ als een van hun belangrijkste inspirators gezien, hoewel hij zichzelf niet tot deze beweging rekent en zich prima thuis lijkt te voelen in de Anglicaanse kerk. Eén van de speerpunten van N.T. Wright is het koninkrijksdenken, en dat is ook de belangrijkste reden waarom hij voor emergers inspirerend is, tezamen met zijn baanbrekende theologische studies over de historische Jezus (vergeef de term) en the `new perspective on Paul’. Wright pleegt theologie vanuit het uitgangspunt dat de bijbel alleen begrepen kan worden vanuit de oorspronkelijke context waarin het is geschreven. Ik zal hier niet verder uitweiden over wat Wright te zeggen heeft, daarvoor kun je het artikel in CV-Koers lezen, de weblog van Johan raadplegen of de homepage van Wright zelf.

Ik ben blij met de groeiende aandacht voor Wright en andere `orthodoxe’ vernieuwers als Graham Tomlin, Brian McLaren, J.K.A. Smith en Stuart Murray. Emerging Church in Nederland zal iets anders zijn dan Emerging Church in de VS en het Verenigd Koninkrijk. In de VS, bijvoorbeeld, ontstaan Emerging Churches vooral waar jonge evangelicals uit de grote megakerken stappen en op zoek gaan naar eenvoudige en meer radicale vormen van kerk en christen zijn. In Nederland zijn er nog weinig of geen werkelijk experimentele Emerging Churches, en het zou zeker goed zijn als die er zouden komen. Tegelijkertijd zie ik ook een bezinning op gang komen binnen de meer gevestigde kerken (m.n. binnen de PKN en de Nederlands Gereformeerde, Christelijk Gereformeerde en Vrijgemaakt Gereformeerde hoek). Ook binnen deze kringen is een groeiende aandacht voor het geluid van bijvoorbeeld een N.T. Wright. Ook is er huivering (Gaat het niet te ver? Wat is nog de plek van het verlossende werk van Christus?). Terechte en belangrijke vragen om te stellen. Maar laten we ons niet door angst weerhouden tot een grondige en zeker ook spannende zoektocht. Leg de huidige dogmatiek en apologetiek van de kerk maar eens tegen het licht, en ontdek hoeveel Verlichtingsdenken daarin zit. Of kijk eens eerlijk naar je eigen levensstijl: we zijn dan wel christelijk, maar volgen we Jezus echt? In welke mate gaan we mee in een oppervlakkige consumentencultuur?

Het is tijd voor een grondige herbezinning op onze theologische uitgangspunten. Het is tijd voor een grondige herbezinning op onze levensstijl. Wat merkt de wereld nu echt van de Kerk? De wereld heeft niets aan een kerk die zichzelf opsluit in een eigen christelijk getto. De wereld heeft ook niets aan een kerk die zichzelf heeft geconformeerd aan een moderne (of postmoderne!) cultuur. De wereld wordt geraakt en verandert door een Kerk die een krachtige boodschap heeft die tevens tot uitdrukking komt in haar levensstijl. De Kerk moet communiceren met de wereld. Dat doet ze niet door zich aan te passen aan de wereld, maar ook niet door zich af te sluiten van die wereld; in beide gevallen is er geen sprake van communicatie.

De Kerk spreekt tot de cultuur en spreekt in de cultuur. Als het de woorden van God zijn die worden gesproken, zijn het woorden die levend zijn en keren ze niet leeg terug.

oranje en het koninkrijk

Nu de oranjekoorts gestegen is tot boven de 600 op de schaal van TWBA, overal in de stad het getoeter opklinkt, de (inter)nationale vlaggen tevoorschijn worden gehaald, en de oranjeartikelen niet aan te slepen zijn, lijkt het erop dat Koning Voetbal de macht in Nederland tijdelijk heeft overgenomen.
Koning Voetbal domineert de gesprekken, is in het straatbeeld nog sterker aanwezig dan een Noord-Koreaanse dicator of een Ayatollah, en achtervolgt je tot in je slaapkamer. Zelfs kerken grijpen de charismatische heerser aan als middel om in contact te komen met de gewone man en plaatsen het voetbalbeest op een voetstuk in hun heiligdom. In Zwitserland timmeren de gezamenlijk kerken aan de weg met een geloofsfestival, speciale EK-gebeden en erediensten bij de belangrijkste wedstrijden. In Delft stelt de Levend-Water gemeente haar gebouw open voor de Oranjesupporter (misschien ook met het idee wat extra geld binnen te halen voor het gelikte nieuwe gebouw van de kerk). Enzovoorts, enzovoorts.

Kun je twee heren dienen? Kun je achter Koning Jezus aan gaan en tegelijkertijd Koning Voetbal bejubelen? Volgens Jelmer (ex-profvoetballer) wel, zolang Jezus maar de Koning van je hart blijft. Fijn voor Jelmer, dat hij zijn balans gevonden heeft (als uitgerangeerd speler, dat wel), maar de bijbel roept ons niet op ons hart aan Jezus te geven. De bijbel roept ons op ons hele leven aan Hem te geven.

Het is natuurlijk ook wel weer erg makkelijk om vanaf de zijlijn te roepen (vooral als je niet van voetbal houdt), en je terug te trekken uit het goddeloze voetbalgeweld voor een gedwongen retraite van een paar weken (maar waar moet je dan nog terugtrekken?).
Een betere vraag is: wat heeft het Koninkrijk van God te maken met de voetbalgekte? Hoe kunnen we het hemelse Koninkrijk bevorderen in het koninkrijk van Koning Voetbal? Want Jezus hoort ook daar op de troon te zitten, natuurlijk. Of niet dan?
Enig idee? Wie het weet mag het van de daken schreeuwen, daar wordt toch al genoeg van af geschreeuwd deze dagen. En ik doe nog maar even een gebedje of de gekte na komende vrijdag, als Nederland zowel van Italië en Frankrijk heeft verloren, maar weer over mag zijn...

“God heeft zijn Zoon niet naar de wereld gestuurd om een oordeel over haar te vellen, maar om de wereld door hem te redden” (Joh, 3:17)

gezinsavonden 2

Twee weken geleden hielden we voor het eerst een gezinsavond met onze oudste dochter. Toen ging het over rijkdom en armoede. Deze week hebben we het gehad over kunst. We hebben schilderijen van Jeroen Bosch, Pieter Bruegel, Rubens en Rembrandt bekeken over bijbelse thema’s. We kwamen erachter dat ze de taferelen allemaal in hun eigen tijd hadden geplaatst: de bijbelfiguren als middeleeuwers in een middeleeuws decor. Dat was opdat de mensen zich dan makkelijker in de verhalen konden verplaatsen. Ze konden tenslotte meestal ook nog niet lezen en schrijven.

Verder hebben we gelezen over hoe God kunstenaars uit het volk opdracht geeft om de tabernakel te maken; Hij wijst de beste en meest getalenteerde kunstenaars aan voor deze taak.
Tot slot hebben we op Youtube een filmpje bekeken over een christelijke kunstenaar die uitlegt waarom hij kunst maakt (sieraden van God om de mensen te bemoedigen) en hoe hij zich door de bijbel en andere dingen laat inspireren.

Onze dochter vond het allemaal heel interessant, ook al begreep ze niet alles. Ze is meteen aan de slag gegaan met een eigen kunstwerk, een soort collage om te laten zien hoe mooi God de schepping heeft gemaakt.

boeken vertellen

Als schrijver/dichter ben ik natuurlijk een fervent lezer, en de meeste boeken koop ik tweedehands, bijvoorbeeld bij de Slegte, waar ze me inmiddels al bij naam kennen. Het leuke is natuurlijk dat je zo voor de prijs van één nieuw boek al gauw een stuk of 3,4, of zelfs 5 boeken op de kop kunt tikken. Maar, wat zo mogelijk nog leuker is, soms vertellen tweedehands boeken iets over de vorige eigenaar: er staat een naam voorin, soms een opdracht of wens van een schenker. Een enkele keer vind je een bijzondere boekenlegger tussen de bladzijdes of een gedroogde bloem. Dat is mij allemaal al wel eens overkomen, maar dat het nog veel gekker kan lees je hier...

creed

since my childhood i have heard:
"the entire creation groans
for liberation", i hear echoes of it
in the narcistic lives
of popular idols, singers, moviestars,
in the headlines of the papers, the televisionshows

but in the so-called holy places,
patience and silence selfsufficiantly sits;
rocks cry out while prophets speak
no meaning, no hope, no life;
they offer good news instead of bread,
conserving in ruins the ways of the dead

where are the radicals?!
those who speak and act as well,
the sons of men who rise again;
they carry the light and live for right;
forerun the just and graceful king

out of the liberal and orthodox
emerge a new generation
of active believers, of ordinary radicals,
rooted in love,
rooted in the mess we made of this world,
rooted in tradition
(but not in the traditional meaning of the word);
not looking back in romantic ignorance,
but looking forward with ancient eyes

the truth doesn't work anymore;
it's a person, a life, not a system of power and control;
it's a whisper of grace, including all
in redemption and love;
transforming fragmented images
into a work of art,
in worship to GOD

peTer, mei 2008

oorlog en vrede

de wereld zucht en is
moe, moe
van de tweestrijd
die het kwaad zelf is
het breken van spiegels
maakt ons weer blind
als in de grot, tot we nog
slechts schaduwen zien

als het aan ons ligt
bevuilen we ons eigen nest
nee, we blazen het op
met onze export-idealen

als het aan ons ligt
gaan we door tot er niets meer rest
het gelijk aan onze kant
maar geen oor meer voor verhalen

als het aan ons ligt
zal er niemand meer zijn
als straks degene komt
die de vrede kan betalen

peTer, juni 2008

posters voor in de kerk

Ik vond ergens op het web deze posters, waarin verchillende
Emerging Values worden uitgedrukt. Best aardig.
Voor de nodige zelfrelativering,
vind je hier de `anti-emerging' kritische varianten:

introductie tot EC

voor een korte introductie tot Emerging Church, lees de volgende artikelen (en de verwijzingen daarin) op deze weblog:

wat is Emerging?
Dit is een serie artikelen, waaronder ook de volgende:
postmodernisme, postchristendom, emerging church, holistische benadering, liefde voor de wereld, gemeenschap en een brede beweging.

Voor wat meer verdieping, lees mijn boekbespreking van J.K.A. Smith' "who's afraid of postmodernism?" in vier delen:
welcome to the real world
Derrida naar de kerk
Lyotard naar de kerk
Foucault naar de kerk

Verder raad ik je de volgende websites/-logs aan:
emerging netwerk nederland
weblog Johan ter Beek
weblog Nico-Dirk
N.T. Wright
open source theology
en als je veel tijd hebt, de overige links in mijn rechter sidebar.

Emerging Church postmodern?

Het wordt de Emerging Church vaak verweten dat ze (te) postmodern zou zijn. Nu is dat gedeeltelijk waar natuurlijk, maar ook weer niet.
We zien postmodern vaak als iets negatiefs, iets dat komt na en vooral niet ... wil zijn. Postmodernisme als deconstructie van alles wat goed en zeker (lees modern) is. We zeggen dan dat het modernisme voorbij is en dat we in het tijdperk van het postmodernisme zijn aangekomen (zie o.a. ikzelf en ikzelf), waar niets meer zeker is en waar geen ruimte meer is voor grote verhalen.

Ik zou geen rechtgeaarde postmodernist zijn als ik ook daar geen vraagtekens bij zou zetten. Want: is dat nu wel zo? Nee, het modernisme is (helaas) nog lang niet voorbij, en het postmodernisme is ook geen nieuw tijdperk. Eigenlijk is postmodernisme niet veel meer dan een antibeweging, tegen het modernisme. Antimodernisme zou wellicht een term zijn die de lading beter dekt. Het modernisme is in onze wereld, en ook in de kerk, nog steeds springlevend. Gelukkig zijn daar de postmodernisten, premodernisten en neoromantici om de (rationele) zaak weer een beetje in balans te brengen.

We leven in een wereld die in verwarring is. Mensen zijn teleurgesteld in de grote verhalen die hen zijn verteld door het communisme, het kapitalisme, de wetenschap, en ja ook: het (moderne) christendom. De wereld, maar vooral ook de persoonlijk levens van mensen, verliep lang niet altijd volgens de patronen van het modernisme. Het blindelings vertrouwen en het optimisme is voor een groot deel verdwenen. Veel postmodernen breken vervolgens die hele constructie tot de bodem af, totdat er een verschroeid korenveldje over is waar alle leven is vernietigd en niets meer kan groeien. Ook dat is niet de weg die we moeten gaan. Een christen kan geen (hardcore) postmodernist zijn, maar zeker geen modernist.

Waar herken ik dit van? We nemen even een kijkje in mijn persoonlijk verleden:
Ik ben geboren en gedoopt in de gereformeerde kerk vrijgemaakt, een rationeel-dogmatisch bolwerk van klassieke proporties (nu is dat gelukkig al lang niet meer zo). Ik was nog heel jong toen ik al ontdekte dat dit grote verhaal niet klopte. Bij ons op de categisatieles werd de ware kerk voorgesteld aan de hand van een strak gestyleerd schema: een lijn van boven naar beneden gaf de lijn van de ware kerk aan (die liep rechtstreeks van de eerste gemeente in Jeruzalem naar de vrijgemaakte kerk van nu); van die lijn splitsten zich allerlei dwaalrichtingen af: de rooms katholieke kerk, de hervormde kerk, de gerefomeerd (synodale) kerk, en vele nog veel verderfelijker sektes en stromingen. Je zou het bijna niet geloven, maar zo werd het ons toen geleerd! Ik had echter al snel door dat de wereld iets complexer in elkaar zat en geloofde van dit zelfbevestigende sprookje dan ook geen ene snars.

Later, nadat ik tot persoonlijk geloof was gekomen, kwam ik in de evangelische-, pinkster- en charismatische wereld terecht. Daar werden heel andere verhalen verteld. Theologie bestond er niet, althans niet in verifiëerbare schriftelijke versie, en doordat er meer aandacht was voor persoonlijke beleving en de gaven van de Geest leek het allemaal een stuk vrijer te zijn. Maar de schijn bedriegt, want als snel bleek dat ook hier sprake was van een diep-modernistische structuur. De beleving was haast primitivistisch (er was nauwelijks historisch besef, maar er werd steeds geclaimd dat men geworteld was in de apostolische traditie, wat kritiek bij voorbaar onmogelijk maakte), maar er werden tegelijkertijd typisch modernistische principes nagestreefd:
- als iedereen zich aan de ware leer hield dan zou er een opwekking komen
- als je maar genoeg geloof had en geen zonde in je leven had werd er genezing en voorspoed beloofd
- de bijbel werd platgeslagen en eenzijdig uitgelegd in simpele statements
- leiderschap was absoluut en door God ingesteld, dus daar moest je je aan onderwerpen
- de individuele geloofsbeleving, de persoonlijke verlossing en de zelfbeschikking stonden centraal - wie buiten deze vastgesteld kaders dacht werd bestempeld als ongezeglijk of zelfs demonisch belast

Johan ter Beek schreef pas nog twee goede artikelen over het gevaar van prosperity (lees: Prosperity I en II).

Zowel de traditionele kerk waar ik uit kwam als de evangelisch-charismatische wereld bleken diep-modern te zijn tot in hun wortels. Nu weet ik ook wel, dat er sindsdien best het een en ander is veranderd, en dat de zaak wat genuanceerder ligt, maar er zijn nog steeds veel kerken en gemeentes die op deze manier functioneren. Gelukkig zijn er ook steeds meer groepen die verder durven kijken. Zo bestaan voorlopig het modernisme en het postmodernisme naast elkaar, ook in de kerk.

In deze tijd van tegenstelling en verwarring kan Emerging Church richtinggevend zijn. Emerging Church is geen postmodern alternatief voor de kerk. Het is ook geen primitivistische niet-kerk. Emerging Church streeft naar balans, onder andere door een grondige theologische bezinning en door zich tegelijkertijd te laten inspireren door zowel hele oude (voormoderne) bronnen als de nieuwste wetenschappelijke inzichten, natuur en cultuur.
Emerging Church is niet de nieuwste hype uit Amerika. Het is ook niet een postmoderne aangepaste kerk. Emerging Churh wil in elk geval niet modern zijn, en voor de rest:
- achter Jezus, onze Koning, aan.
- meebouwen aan het Koninkrijk van God op aarde
- midden in de wereld staan
- die wereld proberen te transformeren

En verder maar zien waar God ons naartoe gaat leiden. Het is een reis, het start- en eindpunt zijn bekend, de gids is bekend, maar de preciese route weten we niet. Maar, als we nooit op weg gaan zullen we zeker niet aankomen. En we hebben tenslotte een goede Gids, dat geeft vertrouwen...

Foucault naar de kerk

De derde en laatste filosoof die James Smith behandelt is Foucault, en zijn bewering “power is knowledge” (macht is kennis). “Macht is kennis” is een variatie op de typisch moderne notie “kennis is macht”. Foucault wil hiermee niet aangeven dat macht en kennis hetzelfde zijn, wat hij bedoelt is dat alle kennis gerelateerd is aan macht en door machtstructuren beheerst wordt.

Smith illustreert dit aan de hand van de film “One flew over the Cuckoo’s Nest”. De film speelt zich af in een psychiatrisch ziekenhuis waar alles vastligt in een systeem van grondige controle, gebaseerd op eenzijdig aanwezig kennis (de patiënten worden geobserveerd, maar kunnen zelf niet zien wie hen observeert). Foucault laat zien, aan de hand van hoe o.a. gevangenissen en ziekenhuizen zijn georganiseeerd, hoe onze hele samenleving aaneenhangt van systemen van controle en discipline. Foucault is hier zeer sceptisch over, en als rechtgeaarde nihilist/anarchist wijst hij impliciet alle vormen van controle af, en met hem doen velen dat. Deze houding biedt echter geen oplossing, want dan blijft er nog maar één mogelijkheid over: net als Chief, een van de hoofdpersonen uit de film, zul je dan eindeloos alleen door de wildernis van deze wereld blijven dwalen. Smith legt uit dat niet elke vorm van discipline verkeerd is, maar dat het er om gaat welk doel en welke richting die discipline heeft.

In onze (post)moderne samenleving worden mensen gedisciplineerd om producenten en consumenten te worden, of om uit te zijn op bevrediging van hun seksuele of gewelddadige lusten. Binnen sommige religieuze stromingen worden gelovigen gedisciplineerd om volgens vastgestelde regels en wetten te leven om zo de godheid of de gemeenschap tevreden te stellen.
Voor christenen ligt er een groot gevaar in de verleiding om met Foucault en anderen de controle radicaal af te wijzen en de autonomie te claimen (wat in feite weer heel modern is). De bijbel laat zien dat discipline voor iedere christen noodzakelijk is, maar het heeft een heel andere richting, een heel ander doel: steeds meer te veranderen naar het beeld van Christus. Het gaat dus niet om de vraag of discipline goed of fout is, het gaat om de vraag waartoe je gedisciplineerd wordt.

Er ligt een grote rol voor de Kerk van de 21e eeuw in het ontdekken en ontmaskeren van de negatieve vormen van discipline in onze samenleving: machtsmisbruik, overconsumptie, idolenverering, etc. Een herontdekking van het fenomeen levensheiliging (zonder meteen wettisch te worden) is ook een taak voor de Kerk van nu. Dat zal zichtbaar worden in onze levensstijl en in onze samenkomsten. En dat is een krachtig tegengeluid in een samenleving die zich van God nog gebod iets aantrekt en spiritualiteit voor haar boodschappenkarretje spant.

"Hij heeft zichzelf voor ons gegeven om ons van alle zonde vrij te kopen, ons te reinigen en ons tot zijn volk te maken, dat vol ijver is om het goede te doen" (Tit. 2:14)

gezinsavonden 1

Een tijdje geleden schreef ik over de `geestelijke' activiteiten die we binnen ons gezin ontplooien. We zijn er toch maar weer van afgestapt, omdat het teveel op kerkje spelen ging lijken. De kinderen begonnen zelfs al over een kindernevendienst, nota bene... het blijft zoeken, hè. En erg ermerging / holistisch was het ook niet.

Afgelopen zondag zijn we voor het eerst begonnen met een gezinsavond, met onze oudste dochter (van acht). Aan de hand van een artikel uit het blad van Kids United (waar ze op is geabonneerd) hebben we gesproken over rijkdom en armoede in de wereld. Het was een goed artikel met leerzame feitjes en een persoonlijk verhaal van een meisje in Afghanistan. Daarbij hebben we ook het bijbelverhaal verteld van de weduwe die al het geld dat ze bezit in de offerkist brengt.
Vervolgens hebben we samen met onze dochter bedacht dat we het de komende week in praktijk gaan brengen door af en toe een boterham zonder beleg te eten (oorspronkelijk idee: mijn ouders), waarmee je dan wat geld verdient voor het goede doel. Het geld dat we aan het eind van de week hebben opgespaard gaat dan naar Kids United of een ander goed doel.